Ağız (ağız boşluğu) dudakları, dilin ön bölümünü, ağız tabanını, diş etlerini, yanakların iç yüzünü ve sert damağı kapsar. Buradaki kanserler genellikle iç yüzeyi kaplayan dokuda skuamöz hücreli karsinom olarak başlar. Gözle görülebildikleri için erken bulunabilirler; bu da ne kadar tedavi gerekeceğini doğrudan etkiler.
Nedir
Ağız boşluğu kanseri cerrahisi tümörü çevresindeki bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkarır. Tümörün yerine göre ameliyat, dilin bir bölümünün (kısmi glossektomi), ağız tabanının bir bölümünün, diş etinin, altındaki çene kemiğiyle birlikte (marjinal veya segmental mandibulektomi) ya da damağın bir bölümünün çıkarılması olabilir. Ağız kanserleri boyun lenf düğümlerine yayıldığından, düğümler normal hissedilse bile boyun diseksiyonu çoğu zaman aynı ameliyatın bir parçasıdır. Doku eksikliği büyük olduğunda ön koldan, uyluktan ya da bacağın alt kısmından alınan dokuyla hemen onarılır (mikrovasküler rekonstrüksiyon).
Kimler için
Biyopsiyle kanıtlanmış ağız veya dil kanseri olan yetişkinler, çıkarılması gereken kanser öncüsü bir lekesi olan yetişkinler ve önceki tedaviden sonra hastalığı yinelemiş kişiler.
Belirtiler ve tanı
Ağızda birkaç hafta içinde iyileşmeyen bir ülser veya yara, kitle veya kalınlaşma, beyaz veya kırmızı bir leke, çiğnerken veya yutarken ağrı, dişle ilgili bir neden olmadan sallanan dişler, dudakta veya dilde uyuşukluk ya da boyunda kitle muayene edilmelidir. Tütün ve alkol başlıca risk etkenleridir. Tanı, muayeneyle ve muayene odasında ya da anestezi altında alınan biyopsiyle konur. MR veya BT tümörün derinliğini, çenenin ve lenf düğümlerinin durumunu gösterir; seçilmiş olgularda PET kullanılır.
Ameliyat nasıl yapılır
Genel anestezi altında, tümör ulaşılabilir olduğunda ağız yoluyla çıkarılır; daha büyük tümörlerde boyundan bir yaklaşım ya da nadiren çene kemiğinin geçici olarak ayrılması gerekebilir. Boyun lenf düğümleri bir deri kıvrımına yerleştirilen ayrı bir kesiden çıkarılır. Rekonstrüksiyon gerektiğinde, vücudun başka bir yerinden kendi kan damarlarıyla birlikte bir deri, kas veya kemik parçası alınır ve yeni yerinde kanlanması için mikroskop altında boyun damarlarına bağlanır. Şişlik beklendiğinde geçici bir trakeostomi (boyunda nefes açıklığı) ve bir beslenme tüpü kullanılır. Çıkarılan dokunun patoloji raporu, sonrasında radyoterapinin gerekip gerekmediğini belirler.
İyileşme
Beslenme sıvılar ve yumuşak yiyeceklerle, büyük ameliyatlardan sonra ise ilk günlerde çoğu zaman tüple başlar ve iyileşme izin verdikçe ilerler. Konuşma ve yutma terapisi erken başlar. Dildeki uyuşukluk çoğu zaman zamanla azalır; şekil değişikliğine alıştırmayla uyum sağlanır. Rekonstrüksiyonda doku alınan bölge genellikle birkaç hafta içinde iyileşir. Ağzın ve boynun düzenli kontrol muayeneleri yıllarca sürer.
Prof. Dr. Hafız nasıl çalışır
Ağız boşluğu ve boğaz tümörleri, boyun cerrahisi ve mikrovasküler baş ve boyun rekonstrüksiyonu Prof. Dr. Hafız’ın odak alanlarındandır. Yayımlanmış araştırmaları arasında ağız skuamöz hücreli karsinomu ve ağız ile çenedeki doku eksikliklerinin onarımı üzerine çalışmalar bulunur. Tedavi, kanserin tamamen çıkarılması ile yeme ve konuşma yetisinin korunması en baştan birlikte düşünülerek planlanır.