Gırtlak (larenks) soluk borusunun üst ucunda yer alır. Sesi üretir, yutma sırasında hava yolunu korur ve nefes almamızı sağlar. Gırtlak kanseri baş ve boyun kanserlerinin daha sık görülenlerindendir ve erken bulunduğunda çoğu zaman iyi tedavi edilebilir. Gırtlak kanseri cerrahisi Prof. Dr. Hafız’ın üç ana çalışma alanından biridir.
Nedir
Gırtlak kanseri cerrahisi, ses tellerindeki ya da gırtlağın ses tellerinin üstünde ve altında kalan bölümlerindeki bir tümörü çıkarır. Ameliyat tümörün boyutuna ve konumuna göre seçilir. Küçük tümörler ağız yoluyla lazerle çıkarılabilir (transoral lazer mikrocerrahisi). Daha büyük tümörlerde gırtlağın bir bölümünü çıkarıp kalanını çalışır durumda bırakan kısmi larenjektomi gerekebilir. İleri evre tümörlerde gırtlağın tamamının çıkarıldığı ve soluk borusunun nefes almak için boyundaki bir açıklığa (stoma) ağızlaştırıldığı total larenjektomi gerekebilir.
Kimler için
Biyopsiyle kanıtlanmış gırtlak kanseri olan yetişkinler, ses tellerinde şüpheli lezyonu olan yetişkinler ve radyoterapiden sonra kanseri yinelemiş kişiler. Daha önce tedavi görmüş kişilerde tedavi ayrıca planlanır.
Belirtiler ve tanı
Birkaç haftadan uzun süren ses kısıklığı, özellikle sigara içenlerde, başlıca uyarı işaretidir. Diğer belirtiler seste değişiklik, yutarken ağrı veya yutma güçlüğü, kulak ağrısı, boyunda kitle, hırıltılı nefes alma ya da nefes darlığıdır. Tanı, muayene odasında ince bir esnek veya sert endoskopla yapılan gırtlak muayenesiyle başlar. Genel anestezi altında yapılan bir biyopsi (mikrolaringoskopi) tanıyı doğrular; BT veya MR ile görüntüleme tümörün ne kadar derine ulaştığını ve boyun lenf düğümlerinin tutulup tutulmadığını gösterir.
Ameliyat nasıl yapılır
Bütün gırtlak ameliyatları genel anestezi altında yapılır. Transoral lazer cerrahisinde gırtlağı görünür kılmak için ağızdan bir tüp yerleştirilir ve tümör, sağlıklı doku korunacak şekilde, mikroskop altında karbondioksit lazeriyle katman katman çıkarılır. Açık kısmi larenjektomide gırtlağın hastalıklı bölümü boyundaki bir kesiden çıkarılır ve kalan yapılar nefes almayı, sesi ve yutmayı korumak amacıyla yeniden düzenlenir. Total larenjektomi hava yolunu boğazdan kalıcı olarak ayırır; yutmanın normal yoldan devam etmesi için boğaz kapatılır ve yeniden konuşabilmek için soluk borusu ile yemek borusu arasına küçük bir valf (ses protezi) yerleştirilebilir. Gerektiğinde boyun lenf düğümleri aynı ameliyatta çıkarılır.
İyileşme
Lazer cerrahisinden sonra çoğu kişi aynı gün ya da ertesi gün eve gider; bölge iyileştikçe ses genellikle birkaç hafta içinde toparlanır. Kısmi larenjektomiden sonra hastanede kalış daha uzundur ve yutma bir terapistin yardımıyla yeniden öğrenilir. Total larenjektomiden sonra stomadan nefes alma, stoma bakımı ve protezle konuşma taburculuktan önce adım adım öğretilir; protezle konuşma genellikle sonraki haftalarda gelişir. Kontrol muayeneleri yıllarca düzenli aralıklarla sürer.
Prof. Dr. Hafız nasıl çalışır
Gırtlak (larenks) kanseri cerrahisi, transoral lazer cerrahisi ve hava yolu cerrahisi Prof. Dr. Hafız’ın odak alanları arasındadır. Larengoloji Derneği üyesidir; yayımlanmış çalışmaları arasında larenjektomi teknikleri ve gırtlak kanseri tedavisinden sonra yaşam kalitesi üzerine araştırmalar bulunur. Lazer, kısmi ya da total ameliyat arasındaki seçim de, cerrahi ile radyoterapi arasındaki seçim de ses, nefes alma ve yutmaya etkileriyle birlikte, karar verilmeden önce anlatılır.