Anatomi · Levha VIII

Koldan ağza serbest flep

Verici alanBurada önkol; daha büyük eksikler için uyluk, kemik gerektiğinde alt bacaktaki fibula kullanılır.
FlepKendisini besleyen atardamar ve toplardamarla birlikte alınan deri, yağ, kas ya da kemik.
Yerine konmuş flepEksik bölgeyi, burada ağzı, yeniden oluşturacak biçimde şekillendirilir.
Boyun damarlarıFlebi besleyecek, boyundaki bir atardamar ve bir toplardamar.
Mikrovasküler bağlantıAmeliyat mikroskobu altında flebin damarları boyun damarlarına kıldan ince dikişlerle birleştirilir.

Basitleştirilmiş çizim, ölçekli değildir.

Ağız, boğaz, çene veya boyundaki bir tümör çıkarıldığında, kişinin yutabilmesi, konuşabilmesi ve nefes alabilmesi, yüzün de biçimini koruması için kaybedilen dokunun yerine konması gerekir. Mikrovasküler rekonstrüksiyon (serbest flep cerrahisi) bunu, hastanın kendi vücudunun başka bir bölgesinden alınan, baş ve boyun bölgesine taşınan ve orada mikroskop altında yeniden kan dolaşımına bağlanan canlı dokuyla yapar.

Nedir

Serbest flep, kendisini besleyen atardamar ve toplardamarla birlikte alınan bir deri, yağ, kas veya kemik parçasıdır. Doku eksikliğine uyacak şekilde biçimlendirilip baş ve boyun bölgesine yerleştirilir; damarları, ameliyat mikroskobu altında, kıldan ince dikişlerle boyundaki damarlara birleştirilir ve böylece içinden yeniden kan akar. Rekonstrüksiyon normalde tümörün çıkarıldığı ameliyatta yapılır. Tipik flepler ağız ve boğazın iç yüzeyi için ön koldan, daha büyük eksiklikler için uyluktan, çenenin bir bölümünün kemikle yeniden yapılması gerektiğinde ise fibuladan (baldır kemiği) alınır.

Kimler için

Dil, ağız tabanı, çene, boğaz veya baş ve boyun derisinde büyük bir kanserin çıkarılması planlanan yetişkinler; önceki ameliyat veya radyoterapiden sonra iyileşmeyen bir doku eksikliği ya da yarası olan kişiler; ve seçilmiş olgularda hava yolunun veya yemek borusunun yeniden yapılması gereken kişiler.

Belirtiler ve tanı

Rekonstrüksiyon tümör tedavisinin bir parçası olarak planlanır. Tümörün görüntülemesi neyin çıkarılması gerektiğini gösterir; verici alanın damarlarını kontrol etmek için kol veya bacağın görüntülemesi ya da ultrasonu kullanılabilir; iyileşmeyi etkilediği için kişinin genel sağlığı, dolaşımı ve sigara kullanımı değerlendirilir.

Ameliyat nasıl yapılır

Ameliyat genel anestezi altında yapılır ve birkaç saat sürer. Tümör çıkarılırken flep, damarlarıyla birlikte verici alandan kaldırılır. Sonra eksik bölgeye yerleştirilip biçimlendirilir ve damarlar mikroskop altında birleştirilir. Boyun kesisi ve verici alan kapatılır; şişlik inene kadar geçici bir trakeostomi ve bir beslenme tüpü kullanılır. Ameliyattan sonraki günlerde flebin rengi, sıcaklığı ve kan akımı sık sık kontrol edilir; böylece damarlarla ilgili herhangi bir sorun hemen bulunup düzeltilir.

İyileşme

İlk günler hastanede, yakın gözlem altında geçer. Beslenme tüple başlar ve iyileşme izin verdikçe ağızdan beslenmeye geçilir; yutma ve konuşma terapisi erken başlar. Çoğu kişi bir ila iki hafta içinde hastaneden ayrılır. Verici alan birkaç hafta içinde iyileşir; flep aylar içinde yumuşar ve yerine oturur. Gerektiğinde radyoterapi gibi ek tedaviler, iyileşmeye zaman tanıyacak şekilde zamanlanır.

Prof. Dr. Hafız nasıl çalışır

Mikrovasküler baş ve boyun rekonstrüksiyonu Prof. Dr. Hafız’ın odak alanlarından biridir; yayımlanmış araştırmaları arasında ağız ve çenenin onarımında ön kol ve fibula serbest flepleri üzerine çalışmalar bulunur. 1993 yılında Wisconsin⁠–⁠Madison Üniversitesi Baş ve Boyun Enstitüsünde araştırma bursiyeri olarak bulunmuştur. Rekonstrüksiyon planı, verici alan ve beklenen iyileşme süreci ameliyattan önce sizinle görüşülür.

Kaynaklar

Microsurgical free flap in head and neck reconstruction, Head & Neck (2010) — doi:10.1002/hed.21284
Reconstructive Surgery for Head and Neck Cancer Patients, Advances in Medicine (2014) — doi:10.1155/2014/795483
Reconstructive surgery for mouth and oropharyngeal cancer, Cancer Research UK (2024) — cancerresearchuk.org · Erişim 2026-10-08

Sizi neler bekliyor

Öncesinde

Muayenede, tümör ameliyatıyla birlikte planlama.
Kolun ya da bacağın görüntülemesi veya ultrasonu verici alanın damarlarını kontrol eder.

Ameliyat günü

Genel anestezi; birkaç saat süren bir ameliyat.
Flep damarlarıyla birlikte kaldırılır, eksik bölgeye göre şekillendirilir ve damarları mikroskop altında boyundaki damarlara birleştirilir.

Sonrasında

Yakın izlem: ilk günlerde flebin rengi, sıcaklığı ve kan akımı sık sık kontrol edilir.
Beslenme bir tüple başlar; yutma ve konuşma terapisi erken başlar.
Çoğu kişi bir iki hafta içinde hastaneden çıkar.

Hastaların sorduğu sorular

Doku nereden alınır?

Genellikle ön koldan, uyluktan veya bacağın alt kısmından (kemik gerektiğinde fibuladan). Seçim neyin yeniden yapılacağına bağlıdır: iç yüzey, hacim, kemik veya deri.

Aktarılan dokuya yönelik riskler nelerdir?

Birleştirilen damarlar ilk günlerde pıhtıyla tıkanabilir; bu nedenle flep ameliyattan sonra sık sık kontrol edilir. Bir sorun erken bulunursa çoğu zaman düzeltilebilir.

Doku alınan bölge sorun çıkarır mı?

Doku alınan bölge (verici alan) birkaç hafta içinde iyileşir ve işlev korunacak şekilde seçilir. Bir miktar uyuşukluk ve bir iz kalır; kol veya bacak çoğu zaman, zamanla normal kullanımına döner.